دکتر مریم تبرزد، متخصص داروسازی

بیوتکنولوژی کاربرد اصول علمی و مهندسی در پردازش مواد توسط عوامل بیولوژیک جهت دسترسی به کالاها و خدمات جدید می‏باشد. واژه بیوتکنولوژی در سال 1919 توسط کارل ارکی که یک مهندس کشاورزی مجارستانی بود، مطرح شد. او این واژه را در کتاب خود چنین توصیف کرد: بیوتکنولوژی یک فن‏آوری بر پایه تبدیل مواد خام به محصولات مفیدتر در حیطه مواد زیستی و موجودات زنده می‏باشد.

هرچند امروزه بیوتکنولوژی بیشتر در زمینه تولید داروها مورد بحث قرار می‏گیرد اما در گذشته بیشتر در زمینه صنایع غذایی و تولید مایحتاج روزانه به کار گرفته می‏شده است و به قدمت تولید شراب، نوشیدنی‏ها و نان‏های تخمیری قدمت دارد. امروزه علاوه بر صنایع غذایی و دارویی، روشهای بیوتکنولوژی در دفع ضایعات، کاهش آلودگی‏های زیست محیطی و تولید منابع انرژی تجدید پذیر مورد استفاده قرار می‏گیرد.

پس از کشف پنی‏سیلین در سال 1928 توسط فلمینگ و تولید انبوه و صنعتی آن در دهه 40، روش‏های بیوتکنولوژی سنتی (تخمیر، شناسایی سویه‏های تولیدی مناسب و بهینه‏سازی محیط تخمیری) در صنایع دارویی مطرح گردید. از آن به بعد بسیاری از آنتی بیوتیک‏ها از ارگانیسم‏های زنده جدا شدند و تولید انبوه آنها توسط روش‏های تخمیری انجام شد. از سال 1977 به بعد که DNA نوترکیب مطرح شد و باکتری‏های مهندسی ژنتیک شده در تولید هورمون‏های رشد انسانی به کار گرفته شدند، بیوتکنولوژی مدرن آغاز شد. بیوتکنولوژی مدرن یکی از فن‏آوری‏های کلیدی قرن 21 است. در این زمینه تکنولوژی‏های متعددی مطرح می‏شوند، مانند مهندسی ژنتیک، مهندسی پروتئین، تکنولوژی آنتی سنس، مهندسی متابولیت‏ها، هیبریداسیون و فیوژن سلولی، مهندسی بافت، تکنولوژی سلول‏های بنیادی، سیستم‏های انتقال ژن، مولکولار فارمینگ و...

در سال 1982 اولین داروی تولید شده به روش بیوتکنولوژی مدرن تحت عنوان Humulin که یک انسولین نوترکیب انسانی بود توسط شرکت Eilily وارد بازار دارویی شد. این آغاز تولید پروتئین‏های دارویی نوترکیب توسط شرکتهای بیوتکنولوژی مانند Genentech، Amgen ،Roche ،  Baxter بود.

از این فرآورده‏های دارویی نسل‏های دوم و سوم نیز وارد بازار شده است که پروتئین‏های مهندسی ژنتیک شده و پروتئین‏های مهندسی شده در Post translation modification یعنی گلیکولیزاسیون و فسفریلاسیون می‏باشند...