کاربردهای PCR (نحوه تعيين جنسيت)
تعيين جنسيت جنين: هر كدام از ما بارها با خانوادههايي برخورد كردهايم كه مايلاند فرزند پسر يا دختر داشته باشند، يعني ميخواهند به نحوي قبل از تولد جنسيت جنين را كنترل كنند. امروزه تعيين و كنترل جنسيت جنين بوسيله PCR بسيار آسان شده است.
براي اين كار تعدادي از تخمكهاي زن را خارج ميكنند و در شرايط آزمايشگاهي با اسپرمها آميزش ميدهند و هر يك از سلولهاي تخم تشكيل شده را بطور جداگانه كشت ميدهند تا اينكه جنين به مرحله حدود ۱۰ سلولي برسد. سپس از هر جنين يك سلول را جدا كرده و همراه با پرايمرهاي اختصاصي براي كروموزوم y كه مكمل قسمتي از كروموزوم y موسوم به توالي DYZ1 ميباشد در لوله PCR وارد ميكنند. توالي DYZ1 يك قطعه 3.5 kb است و در حدود 5000 نسخه از آن بر روي كروموزوم y قرار دارد.. سپس PCR و در پايان نيز الكتروفورز انجام ميشود. در هر يك از لولهها كه جنين نر ( يعني كروموزوم y) وجود داشته باشد، سنتز DNA صورت ميگيرد و در لولههاي ديگر نه. حال جنسيت تمام جنينها مشخص ميباشد و ميتوان به اختيار خود پسر يا دختر را انتخاب كرده و جنين مورد نظر را به مادر انتقال داد. امروززه تكنيك فوق علاوه بر تعيين جنسيت براي خانوادههايي كه در معرض خطر بيماريهاي وابسته به X (مانند هموفيلي) هستند نيز استفاده ميشود. به اينصورت كه جنينهاي اوليه را از نظر وجود ژن بيمار با استفاده از پرايمر اختصاصي آن مورد بررسي قرار ميدهند و جنين سالم را به مادر منتقل ميكنند.
شايد باور نكردني باشد كه تمامي مراحل بالا يعني استخراج تخمك از مادر، لقاح، تكثير، PCR و انتقال مجدد جنين به مادر همه در مدت زمان يك روز انجام ميشود.
دو راه ديگر نيز براي تعيين جنسيت جنين در رحم مادر وجود دارد. يكي از اين راهها تكنيك آمنيو سنتز است كه شامل استخراج سلولهاي جنيني و انجام PCR بر روي آنها ميباشد.ولي ثابت شده است كه گاهي اين عمل منجر به ناقص شدن جنين و يا سقط جنين ميشود.
راه ديگر استفاده از خون مادر است. در طي دوران حاملگي مقداري از سلولهاي جنين وارد خون مادر ميشوند. حال اگر PCR براي قطعه DYZ1 بر روي خون مادر انجام شود و جواب مثبت باشد، چون مادر كروموزوم y ندارد پس اين ژن مربوط به كروموزوم y جنين است و جنش جنين نر تعيين ميشود. در يك تحقيق آزمايشي كه بر روي زنان حامله 9 هفته پس از شروع حاملگي انجام گرفته است، با استفاده از روش فوق جنسيت تمام جنينها درست تعيين شده است.
منبع: كتاب زيست مولكولي و مهندسي ژنتيك
این وبلاگ برای علاقه مندان به رشتۀ بیوتکنولوژی توسط عده ای از دانشجویان این رشته ایجاد شده و امید است که با یاری دوستان و اساتید محترم بتوان اطلاعات مفیدی را در اختیار علاقه مندان قرار داد.