تراريخت يا ترنس‌ژنيک (Transgenic) سازي فرايندي است که طي آن موجودي با ويژگي‌هاي جديد ايجاد مي‌شود.

در فرايند تراريختي، ژن‌ يا ژنهايي از يک موجود به موجود ديگر منتقل مي‌شود. با انتقال ژن جديد به سلول يا موجود زنده ويژگي جديدي در آن موجود ايجاد مي‌شود. موجودي که به اين ترتيب دچار تغيير در ماده ژنتيکي خود شده يا به عبارتي اصلاح ژنتيکي شده است را موجود دستورزي شده genetically modified organism يا به اختصار GMO مي‌گويند.
انتقال ژن به موجودات با به کارگيري فنون مهندسي ژنتيک ميسر مي‌گردد. معمولا‌‌ً با توليد DNA نوترکيب، که متشکل از مولکول ناقل
و ژن انتقالي است، امکان انتقال ژن از موجود دهنده‌ ژن به موجود گيرنده را فراهم مي‌کند.
بشر براي استفاده هرچه بيشتر و مطلوبتر از منابع حيواني و گياهي همچنين براي مبارزه با قحطي و خشکسالي همواره در تلاش براي اهلي سازي و ايجاد تغيير در موجودات بوده است. اقدام بشر براي اصلاح ژنتيکي موجودات به سال‌ها پيش از شروع علم ژنتيک برمي‌گردد. اقداماتي نظير بومي سازي گياهان و جانوران، جفتگيري‌هاي هدايت شده‌ آنها، جداسازي ارقام و نژاد‌هاي مطلوب از سايرين و پرورش آنها، اقدام به پيوند زدن درختان از جمله روشهاي سنتي ايجاد تغيير در موجودات است.

با کشف مولکول DNA در سال1944به عنوان مولکول دربرگيرنده‌ اطلاعات وراثتي حيات و سپس شکل‌گيري تکنيکهاي توليد DNA نوترکيب و پيشرفتهاي حاصل از آن بشر رفته رفته استفاده از روشهاي زيست فناوري براي اصلاح موجودات مورد نياز خود را جايگزين روشهاي سنتي کرد تا جايي که نه تنها در بهبود کيفيت و کميت محصولات که حتي در توليد کالا‌هاي لوکس و فانتزي نيز از آن بهره مي‌گيرد.
اولين موجود تراريخت، که باکتري «اي‌.کولاي» بيان کننده‌ ژن انتقال يافته از باکتري سالمونلا بود، در سال 1973به دست «نورس کهن» خلق شد.
پس از آن «هربرت باير» اولين شرکت زيست ‌فناوري را با نام «ژيننتک» تاسيس کرد. شرکت ژيننتک در سال 1986 اعلام کرد که موفق به خلق اي.کولاي توليد کننده‌ پروتئين انسولين انساني شده است.
با وجود موفقيت‌هاي حاصل از توليد GMOها ، به دليل نگراني جوامع از خطرات احتمالي استفاده از باکتري‌هاي تراريخت، دولت‌ها همواره نسبت به توليد و استفاده از GMOها بدبين و سختگير بوده اند. به عنوان مثال؛ يک شرکت بيوتکنولوژي در کاليفرنيا به نام «شرکت علوم ژنتيکي پيشرفته» که موفق به ايجاد باکتري‌هاي اصلاح شده‌، با انتقال ژن‌هايي از باکتري‌هاي سرمازي، براي حفاظت از گياهان در مقابل سرمازدگي شده بود مکرراً به دليل مخالفت‌هاي دولت، از به کارگيري دستاوردش بازداشته مي‌شد.
با پيشرفتها‌ي روزافزون بيوتکنولوژي، از ميزان اين نگراني‌ها کاسته شد. توسعه‌ي زيست فناوري منجر به خلق باکتري‌ها، گياهان و جانوران تراريختي شد که ويژگيهاي مطلوب‌تري نسبت به انواع طبيعي خود داشتند. همچنين GMOهايي به عنوان کارخانه‌هاي زنده‌ توليدات دارويي مورد نياز در درمان بيماري‌ها خلق مي‌شوند.
با وجود مزايايي که GMOها براي انسان به همراه دارند برخي از اکولوژيست‌ها و حاميان محيط زيست نسبت به استفاده از گياهان تراريخت به عنوان غذا به دليل احتمال رها شدن آنها به محيط زيست، که ممکن است سبب  برهم خوردن تعادل اکوسيستم گردد، نگران اند و با آن مخالفت مي‌کنند.

نوشته شده توسط علی چوپانی